Skąd o nas wiesz?

google - 48%
bialystok.pl - 6.7%
inny portal turystyczny - 13.3%
ulotka - 6.7%
od znajomych - 25.3%

znajdź nas na facebooku

rezerwacja

Tykocin

Tykocin – rozciągnięte na lewym brzegu Narwi, ciche i senne miasteczko – jest najstarszym i najpiękniejszym zespołem urbanistycznym historycznego Podlasia.

Miasto lokowane w 1425 r., na prawie chełmińskim przez księcia mazowieckiego Janusza, rozwinęło się z osady podgrodowej na pograniczu Mazowsza i Wielkiego Księstwa Litewskiego, na fali kolonizacji polskiej z Mazowsza. Wkrótce potem przeszło w ręce możnowładczego rodu litewskiego Gasztołdów , stając się, na okres przeszło stu lat, centrum ich rozległych podlaskich dóbr. Przekazane w 1542 r., po bezpotomnej śmierci ostatniego z Gasztołdów , Stanisława, królowi Zygmuntowi Staremu. Pozostało do roku 1661 królewszczyzną, jako ośrodek administracyjny starostwa i leśnictwa tykocińskiego, w granicach województwa podlaskiego, wcielonego w 1569 do Korony. Uchwałą sejmu walnego w Warszawie, w 1661 r., Tykocin i dobra tykocińskie otrzymał na dziedziczną własność Stefan Czarniecki, po którym tykocińska sukcesja przypadła rodzinie Gryfitów Branickich.

W wieku XIX kolejnymi dziedzicami Tykocina byli Potoccy i Rostworowscy.W czasie zaborów miasto znalazło się początkowo pod władzą Prus; po traktacie w Tylży. W 1807 zostało objęte granicami Księstwa Warszawskiego, a od 1815 r. do odzyskania niepodległości należało do Królestwa Polskiego. W okresie międzywojennym Tykocin wchodził w skład powiatu wysokomazowieckiego. Po II wojnie światowej, poważnie zniszczony, pozbawiony zgładzonej przez hitlerowców ludności żydowskiej oraz polskiej inteligencji, utracił prawa miejskie, stając się osadą. Dziś jest ośrodkiem rolniczej gminy, a prawa miejskie odzyskał w 1993 r.

W Tykocinie, w stopniu większym niż gdzie indziej na Podlasiu, przetrwał obraz dawnego polskiego miasteczka, noszącego w swym kształcie przestrzennym i architektonicznym dziedzictwo poprzednich epok.


SZEŚĆ WIEKÓW TYKOCINA

Miedzy dawnymi a nowymi laty. Tykocin to obraz dawnego polskiego miasteczka, noszącego w swym kształcie przestrzennym i architektonicznym dziedzictwo poprzednich epok. Cisza, spokój, krystaliczne powietrze, malownicze krajobrazy, bogactwo flory i fauny oraz otwartość i gościnność mieszkańców - oto główne atuty Tykocina, który zaprasza turystów, aby zatrzymali się tutaj na odpoczynek.

Początki miasta wiążą się z grodem mazowieckim, który znajdował się w odległości ok. 3 km na południe od obecnej lokalizacji. Do dziś w pobliżu wsi Sierki znajduje się grodzisko zwane Zamczyskiem. Był to w okresie od XI do XIV w. mazowiecki gród rzędu kasztelańskiego z podgrodziem. Silny rozwój wymiany handlowej od końca XIV w. między Polską i Wielkim Księstwem Litewskim przyczynił się do rozkwitu osadnictwa miejskiego wzdłuż wielkich szlaków handlowych biegnących ze wschodu na zachód. Szlak handlowy z Moskwy i Wilna w kierunku Poznania i Krakowa, biegł jedną ze swych dróg przez Grodno i Łomżę, przeprawiając się przez Narew we wsi Nieciece, a więc w odległości kilku kilometrów na zachód od obecnego Tykocina. Przypuszcza się, że dla skrócenia dawnej drogi, przeprawiającej się przez Narew w Nieciecach, założony został Tykocin.

Gród książąt mazowieckich. Pierwszym zasadźcą Tykocina był Piotr z Gumowa, który w 1424 roku otrzymał z rąk księcia Janusza Mazowieckiego przywilej na wójtowstwo tykocińskie. Prawa miejskie nadał Tykocinowi książę Janusz I w roku 1425. Od 1433 roku Tykocin wraz z rozległymi włościami należał do rodu Gasztołdów z Litwy. W rękach tego rodu Tykocin pozostawał przez przeszło sto lat do roku 1542. W 1522 r. osiedlili się w Tykocinie pierwsi Żydzi. Gasztołdowie sprowadzali też do swoich litewskich posiadłości ludność ruską, którą zasiedlali wschodnią część miasta i okoliczne wsie. Ruscy bojarowie ze wsi Sierki wypełniali różne posługi na rzecz zamku i dworu dziedzica w Tykocinie. W mieście oprócz kościoła parafialnego stanęły budynki synagogi i cerkwi.

Gród królewski. Po bezpotomnej śmierci w 1542 r. ostatniego z rodu Stanisława Gasztołda dobra tykocińskie przeszły w ręce króla Zygmunta Augusta. Król stworzył leśnictwo i starostwo tykocińskie. W 1569 roku Tykocin został wraz z całym Podlasiem włączony do Korony i był miejscem częstego pobytu królów: Zygmunta Augusta, Zygmunta III i Władysława IV. Dzięki dogodnemu położeniu na skrzyżowaniu szlaków handlowych, obdarowany królewskimi przywilejami, rozwijał się jako ośrodek handlu i rzemiosła (młynarstwo, piwowarstwo, gorzelnictwo). Na Narwi powstał port, z którego spływało do Gdańska zboże, towary leśne oraz sprzęt wojskowy. Miejscowa gmina żydowska należała do najbogatszych w Koronie. Kahał miejscowy był co do znaczenia drugim w Polsce, po krakowskim (w Kazimierzu).

Zamek rozbudowany w latach 1550-1582 w stylu renesansowym, przebudowany, w latach 1611-1632 na bastionową twierdzę, jedną z najpotężniejszych w kraju, mieścił główny arsenał Rzeczypospolitej, bibliotekę sprowadzoną z Wilna i skarbiec. W 1657 r. zamek, przy zdobywaniu go przez wojska polskie, został częściowo wysadzony w powietrze przez broniącą się załogę szwedzką. Zniszczeniu uległa również część zabudowy w mieście.

W hetmańskich i magnackich rękach. W 1661 roku król Jan Kazimierz przekazał dobra tykocińskie na własność hetmanowi Stefanowi Czarnieckiemu - bohaterowi wojen szwedzkich. Następnie przeszły one w ramach koligacji rodzinnych w ręce Branickich, w ten sposób stając się drugim obok Białegostoku ważnym ośrodkiem ich dóbr na Podlasiu. W połowie XVIII w. ostatni potomek rodu Branickich, Jan Klemens, poczynił wielkie inwestycje budowlane, ozdabiając miasto w duchu zasad barokowej urbanistyki i architektury.

Zmienne losy. W wieku XIX kolejnymi dziedzicami Tykocina byli Potoccy i Rostworowscy. W czasie zaborów miasto znalazło się początkowo pod władzą Prus; po traktacie w Tylży, 1807 r. zostało objęte granicami Księstwa Warszawskiego, a od 1815 r. do odzyskania niepodległości (1918 r.) należało do Królestwa Polskiego. W okresie międzywojennym Tykocin wchodził w skład powiatu wysokomazowieckiego. Po II wojnie światowej, poważnie zniszczony, pozbawiony zgładzonej przez hitlerowców ludności żydowskiej (w dniach 25-26.08.1941 r. zamordowano ok. 2500 osób), stanowiącej większą część jego mieszkańców, utracił w 1950 r. prawa miejskie, stając się osadą.

Perła na Podlasiu. W 1993 roku Tykocin odzyskał prawa miejskie. Obecnie miasto pełni funkcję ośrodka gminnego administracji publicznej i gospodarczej, jest centrum obsługi ludności i rolnictwa, ośrodkiem kultury i sportu. Od wielu lat rozwija się nowa jego funkcja w zakresie obsługi ruchu turystycznego. Wynika to nie tylko z atrakcyjności położenia w malowniczej dolinie Narwi, ale również z faktu, że Tykocin stanowi jedną z czołowych pozycji wśród zabytkowych zespołów województwa podlaskiego.

Choroszcz

Historia Choroszczy
Choroszcz, leżąca 12 km na zachód od Białegostoku, jest jednym z najstarszych w regionie osiedli miejskich. Jak wskazują badania archeologiczne, pierwsze ślady obecności człowieka na tym terenie pochodzą z okresu mezolitu. To tutaj w gęstej roszczy czyli puszczy znajdował się Święty Gaj, a pogańska ludność składała ofiary słowiańskiemu Bogowi Światowidowi na pobliskim wzgórzu zwanym Świtkowizną, Sieśkowizną lub później Babią Górą. Wojny z XII i XIII w. na pograniczu polsko-jaćwiesko-ruskim nie wyludniły zupełnie puszcz. Bartnicy, smolarze, bobrownicy i drwale dostarczali miód, wosk, smołę, potaż, drewno i inne dobra. Oni również nadali nazwy wielu miejscom takim jak: Przełajna Góra, Porosły, Izbiszcza, Złotoria czy Choroszcza.
Wzmożone osadnictwo rozpoczęło się tu po unii polsko-litewskiej, gdy ówczesny zarządca ziem nad Narwią - książę litewski Michał Zygmuntowicz poczynił szereg nadań. W 1437 r. Stanisław Ostosz i Mikołaj Myń otrzymali dziedzinę Rogowo, a Piotr z Gumowa położoną w sąsiedztwie puszczę zwaną Choroszcza. Zapewne zostały wówczas nadane i inne ziemie, gdzie powstały kolejne wsie: Kruszewo, Śliwno, Izbiszcze, Konowały, Pańki. W końcu XV w. urzędnicy surascy osiedlili Klepaczewiczów (Klepacze), Oliszków (Oliszki) i bojarów z Suraża. Bojar Stefan Czaplicz część swej ziemi przekazał klasztorowi w Supraślu, na której powstały Gajowniki. Swój dwór wzniósł w innym miejscu, dając początek Czaplinu.
Jeszcze w 1459 r. Piotr Gumowski uposażył kościół w Choroszczy w 2 włóki gruntu i 2 karczmy. W końcu XV w. Choroszcz z włością stała się własnością bojara z Kijowszczyzny, wojewody Iwana Chodkiewicza. Jego syn Aleksander gospodarzył w swych włościach z rozmachem, karczując puszczę, budując młyny, folusze, osadzając osadników z Rusi i Mazowsza. Z czasem w dobrach Chodkiewiczów powstały Ruszczany, Zastawie, Sienkiewicze, Barszczewo, Jeroniki, Żółtki, młyny młynarzy Dzikich (Dzikie). W 1506 r. Aleksander nadał Choroszcz z włością klasztorowi w Supraślu. Mnisi wznieśli tu cerkiew i otaczali opieką duszpasterską ludność wiary greckiej. W 1533 r. Choroszcz powróciła do Chodkiewiczów. Dzięki staraniom Aleksandra w 1507 r. Choroszcz otrzymała od Króla Zygmunta I prawa miejskie z obowiązkiem dostarczania drużyny zbrojnej (5 konnych) na wypadek wojny.
W XVI w. miasto rozwijało się intensywnie. Z połowy XVI w. pochodzą pierwsze wzmianki o osadnikach żydowskich. Choroszcz była wówczas centrum okolicznych dóbr, a trakty łączyły ją ze znaczniejszymi ośrodkami Podlasia. Odbywały się tu targi, odpusty, kwitło życie religijne. Pod koniec XVI w. Choroszcz była miastem liczącym ok. 200 domów i 1200 mieszkańców. W 1587 r. Anna Chodkiewiczówna wniosła w posagu dobra choroskie Pawłowi Pacowi. Ich spadkobiercą był Stefan Mikołaj Pac, wojewoda trocki i przyszły biskup wileński, który sprowadził w 1654 r. do Choroszczy zakon dominikanów.
Nie jest znany układ przestrzenny miasta w XVI i XVII w. Życie zapewne koncentrowało się w centrum, wokół rynku. Tu znajdował się kościół, klasztor, cerkiew i dwór Chodkiewiczów, w którym mógł również rezydować biskup wileński Stefan Mikołaj Pac. Wiek XVII zapisał się tragicznie w historii kraju - wojny, epidemie i pożary nie ominęły Choroszczy. Pożar w 1683 r. doszczętnie zniszczył miasto - spłonęło 600 domów, klasztor, kościół i cerkiew. W 1703 r. Choroszcz wraz z przyległymi wsiami została odkupiona przez Stefana Mikołaja Branickiego z rąk generała Jerzego Mniszcha. Jednak do upadku miasta przyczynił się kolejny pożar w 1707 r.
W 1709 r. dobra choroskie przeszły na własność hetmana wielkiego koronnego Jana Klemensa Branickiego. Miejscowość ta była na tyle urokliwa, że hetmań przez wiele lat z nakładem ogromnych kosztów budował letnią rezydencję. Obok budowanego z rozmachem zespołu Branicki ufundował murowany, barokowy kościół z klasztorem dominikanów. Ufundował również szpital-przytułek i unicką cerkiew. Wtedy też zapewne powstał folwark dworski. Na potrzeby właścicieli dworu w folwarku pracowali tkacze wyrabiający serwety, nici, knoty i przędzę wełnianą. Ówczesny rynek miejski okalały kościół, klasztor, ratusz z 6 kramami kupców żydowskich, bożnica z żydowską szkołą. W 1771 r. miasto liczyło 126 posesji z czego 43 należały do Żydów. Najpopularniejszy trunek tamtej epoki - piwo, produkowało w Choroszczy 15 browarów.
Po śmierci hetmana dobra choroskie z majątkiem Rogowo otrzymała w dożywocie księżna Izabela Branicka. Do III rozbioru Choroszcz należała do powiatu grodzieńskiego w województwie trockim i stanowiła enklawę w województwie podlaskim. Po III rozbiorze znalazła się w zaborze pruskim, a po pokoju w Tylży w 1807 r. weszła do zaboru rosyjskiego. Spis pruski w końcu XVIII w. wykazał: "584 mieszkańców w tym 156 Żydów, 122 dymy, 4 ulice, 9 szynków, 8 browarów, 8 gorzelni, 7 duchownych, 4 urzędników policyjnych i 1 oddział z regimentu Bośniaków von Gunthera - 6 mężczyzn". Po śmierci księżnej Branickiej dobra choroskie w części nabyła rodzina Komarów, a część włączono do posiadłości Potockich, którzy wkrótce sprzedali je Tadeuszowi Mostowskiemu. Zalążek manufaktury tekstylnej w majątku hrabiny Mostowskiej dał w 1840 r. początek największej w regionie fabryce sukienniczo - kapeluszniczej i przemysłowej karierze miasteczka. Wraz z rozwojem fabryki zmieniła się również struktura narodowa i wyznaniowa Choroszczy. W 1886 r. z ogólnej liczby 1512 mieszkańców 765 było wyznania mojżeszowego, ponad 300 katolików, ok. 200 ewangelików (specjalistów niemieckich pracujących w fabryce) i ok. 200 prawosławnych. Miasteczko fabryczne, funkcjonujące niezależnie od miasta posiadało 20 budynków produkcyjnych, 11 budynków mieszkalnych, szkołę, piekarnię, 2 sklepy, aptekę i zbór ewangelicki.


W 1839 r. w ramach restrykcji za udział w powstaniu listopadowym uległ kasacji Zakon Dominikanów. Po powstaniu styczniowym w murach klasztoru znalazła się rosyjska szkoła, zamieszkiwał tu także proboszcz parafii prawosławnej. W 1865 r. rozebrano drewnianą cerkiew. Nową wyświęcono w 1878 r.
Położone nie opodal Choroszczy wzgórze, zwane "Szubienicą" było miejscem kaźni 11 powstańców z 1863 r., a przy drodze na Zastawie "carscy" zabili 3 powstańców. Dzięki staraniom społeczności choroskiej w latach 1913-1926 wzniesiono kaplicę na choroskim cmentarzu, a w 1989 r. na wspomnianym wzgórzu nastąpiło uroczyste odsłonięcie pomnika.
Wybuch l wojny światowej był kresem działalności fabryki. Z 5000 mieszkańców sprzed l wojny światowej w 1921 r. zamieszkiwało w Choroszczy tylko 2405 osób. Lata międzywojenne to nowy etap w historii miasta. Dzięki inicjatywie dr Zygmunta Brodowicza na terenie byłej fabryki utworzony został w 1930 r. szpital psychiatryczny, który do dnia dzisiejszego odgrywa w życiu miasta ogromną rolę.
Okres II wojny światowej był tragiczny. W czasie okupacji sowieckiej w latach 1939-1941 wywieziono część pacjentów szpitala w głąb Rosji. W 1941 r. Choroszcz zajęli hitlerowcy, którzy w pobliskim lesie w Nowosiółkach rozstrzelali chorych i ułomnych (464 osoby). Masowe groby w Nowosiółkach kryją 4 tys. ofiar: cywilów, partyzantów, wielu księży i zakonnic, zamordowanych w latach 1941-1944. Lata powojenne przyniosły Choroszczy odbudowę letniej rezydencji Branickich, w której znajduje się obecnie Muzeum Wnętrz Pałacowych.
opracowała Halina Surynowicz

Białystok

Historia miasta
  • 1514 – pierwsza wzmianka o Białymstoku w źródłach pisanych;
  • 1547-1645 – Białystok własnością rodziny Wiesiołowskich. Powstaje gotycki zamek obronny. W roku 1617 marszałek wielki Krzysztof Wiesiołowski finansuje budowę murowanego kościoła katolickiego (obecnie tzw. Biały Kościół);
  • 1645 – Białystok wchodzi w skład starostwa tykocińskiego i staje się własnością Rzeczypospolitej;
  • 1659 – hetman Stefan Czarniecki za zasługi oddane w wojnie ze Szwedami otrzymuje starostwo tykocińskie wraz z Białymstokiem na dziedziczną własność. Jego córka – Aleksandra Katarzyna – wnosi starostwo tykocińskie oraz Białystok w wianie Janowi Klemensowi Branickiemu. Białystok jest wówczas wsią liczącą nie więcej niż 40 zabudowań, które stoją wzdłuż trzech dróg, prowadzących z: Choroszczy, Wasilkowa i Suraża;
  • lata 90. XVII wieku – na podwalinach zamku obronnego Wiesiołowskich Stefan Mikołaj Branicki (syn Jana Klemensa) buduje swoją nową rezydencję. Autorem projektu jest wybitny architekt Tylman z Gameren;
  • 1692 – Białystok uzyskuje prawa miejskie od króla Jana III Sobieskiego;
  • 1726 – początek przebudowy białostockiego pałacu (architekt: Jan Zygmunt Deybel);
  • luty 1749 – prawa magdeburskie nadaje miastu August III Sas;
  • wiek XVIII – rozbudowa białostockiej rezydencji przez Jana Klemensa Branickiego – hetmana wielkiego koronnego, pierwszego świeckiego senatora Rzeczypospolitej i kontrkandydata St. A. Poniatowskiego do tronu; ponadto m.in. budowa szpitala, cekhauzu, ratusza, zajazdu, poczty, pałacyku gościnnego oraz klasztoru Sióstr Miłosierdzia. Pałac i otaczajace go tereny ogrodowe zyskują swój ostateczny kształt, dzięki któremu rezydencja Branickich zyskuje sobie miano „Wersalu Polskiego". Dwór Branickich dzięki mecenatowi hetmana i jego małżonki Izabeli staje się znaczącym ośrodkiem kultury. W latach 1750–1771 działa tu teatr dworski, w którym gościnnie występują największe gwiazdy operowe ówczesnych czasów;
  • 1862 – otwarcie linii kolei warszawsko-petersburskiej, dzięki czemu następuje szybki rozwój miasta i jego fabryk włókienniczych;
  • przełom XIX i XX wieku – pierwsze telefony, wodociągi i tramwaje konne, w Białymstoku mieszka około 70 tysięcy ludzi;
  • luty 1919 – po odzyskaniu niepodległości Białystok zostaje stolicą nowo utworzonego Województwa Białostockiego;
  • 1939-1944 – II wojna światowa - represje wobec ludności i zniszczenie 75 proc. białostockiej zabudowy;
  • 27 lipca 1944 – wyzwolenie Białegostoku spod okupacji niemieckiej;
  • 1992 - Białystok staje się metropolitalną stolicą arcybiskupią
  • 1 stycznia 1999 – dawne miasto Branickich zostaje stolicą nowo utworzonego Województwa Podlaskiego.

Albo tutaj pod linkiem: http://www.fashioneast.pl/bialymstoku/

 

Białowieża

 

Puszcza Białowieska to kompleks leśny o powierzchni ok. 150 tys. ha podzielony podczas II wojny światowej granicą państwową. Część zachodnia położona jest w województwie podlaskim (62,5 tys ha), a wschodnia na Białorusi (87,5 tys. ha). Puszcza leży w dorzeczu rzeki Narewki oraz Leśnej i jest pozostałością po dawnej puszczy Białowieskiej, Ladzkiej, Świsłockiej i Szereszewskiej. W 1986 roku uznana za Obszar Chronionego Krajobrazu o powierzchni 3200 ha., jednak cały czas podnoszone są postulaty o objęcie ochroną całej puszczy.

W Puszczy Białowieskiej stwierdzono występowanie ponad 12 tys. gatunków zwierząt oraz tysiące gatunków roślin, setki gatunków ptaków, z czego szacuje się, że fauna została rozpoznana w 50%. Znaleźć możemy tutaj takie zwierzęta jak:

  • sowy,
  • chrząszcze,
  • dzięcioły,
  • wilki,
  • rysie,
  • wydry,
  • borsuki,
  • nietoperze,
  • gryzonie.

Liczba gatunków roślin występująca w tej puszczy wynosi około 1000 oraz 250 mchów, co jest liczbą naprawdę imponującą. W Puszczy Białowieskiej znajduje się również 26 gatunków drzew oraz 55 krzewów, z czego większość to gatunki bardzo rzadkie, rodzime (niektóre z dębów kiełkowały w czasach Władysława Jagiełły) stanowiące relikty lasów pierwotnych. Atrakcją jest las dębowo-grabowo-lipowy dodatkowo wzbogacony o klony, świerki, jesiony. Grzyby w puszczy reprezentuje około 3000 gatunków.

Wizytówką Puszczy Białowieskiej jest Żubr. Znajduje się tutaj największe ich skupisko szacowane na ok. 400 sztuk. Rekord padł w roku 1998 kiedy to ich ilość szacowano na ok. 530, z czego ok. 300 na polskiej części.

Szkolne Schronisko Młodzieżowe "PODLASIE"
Al. J. Piłsudskiego 7B, 15-443 Białystok
nr konta bankowego 09124011541111001035785166
Telefon: + 48 85 652-42-50,

© Hostel Podlasie 2014